گروه شهرستانها: تخریب عمدی و ناگهانی ابنیه تاریخی، تشکیل پرونده قضایی و در نهایت فراموشی قصور و تقصیر دستگاهها و ارگان های متخلف، روند ناصوابی است که در سایه ضعف مدیریت در نهادهای ذیربط، سالهاست در نقاط مختلف کشورمان اتفاق می افتد و در کسری از ثانیه بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران زمین را به یغما میبرد ؛ به این ترتیب تراژدی نابودی یک اثر تاریخی دیگر رقم می خورد.
تخریب ابنیه تاریخی در اقصی نقاط ایران ، موضوعی نیست که بتوان از کنار آن به سادگی گذشت ،زیرا این عمل ناشایست به آسیب و حتی از بین رفتن بخشی از تاریخ و فرهنگ منجر می شود.
بر اساس قانون هیچ فرد ، دستگاه و نهادی اجازه تعرض به ابنیه تاریخی به ویژه بناهایی که ثبت ملی یا «واجد ارزش تاریخی» شناخته شده اندرا ندارد و متخلفان باید تحت پیگرد قانونی و احکام متناسب قرار گیرند تا از تعرضهای احتمالی در آینده پیشگیری شود اما این فقط ظاهر ماجراست وهمواره این تراژدی تکرار می شود.
به گفته کارشناسان حوزه میراث فرهنگی، عدم صدور احکام متناسب و مجازات نشدن مدیران متخلف ۲ دلیل عمده در تکرار تعرض به ابنیه تاریخی محسوب می شود و تا زمانی که این موارد ریشه یابی و رفع نشوند، تعرض به آثار تاریخی هم ادامه خواهد داشت.
پنجشنبه گذشته و با انتشار اخبار و تصاویر تخریب خانه واجد ارزش تاریخی «تومانیان» موسوم به«پادگان روسها» در سبزوار، موجی از اعتراض علاقه مندان به فرهنگ و هنر کشورمان به راه افتاد.
نوشدارو پس از مرگ سهراب
مواجهه مسئولان ذیربط در این ماجرا همانند اتفاقات تلخ گذشته است؛ به این معنی که عملیات تخریب متوقف می شود،سازمان میراث فرهنگی و دستگاه قضا وارد موضوع میشوند و در نهایت وعده برخورد با متخلفان داده میشود؛ مجموعه اقداماتی که در صورت تحقق کامل هم هرگز این بنای تاریخی را به حالت اولیه بازنمیگرداند و فقط به مثابه «نوشدارو پس از مرگ سهراب»؛ بر سوء مدیریت برخی مسئولان صحه میگذارد.
تخریب بنای تاریخی تومانیان در روز روشن و در برابر دوربینها در حالی با واکنشهای گسترده فعالان و چهرههای فرهنگی و هنری مواجه شده است که بر اساس اظهارات رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سبزوار، معماری این بنا متعلق به پهلوی اول و واجد ارزش تاریخی بوده و تخریب آن بدون هماهنگی و مجوز میراث فرهنگی انجام شده و اقدامی غیرقانونی است .
مجتبی کاویان همچنین از اقدام برای اعلام جرم علیه تخریبکنندگان خبر داد و اعلام کرد: با راننده لودر که پس از تخریب متواری شده است، برخورد قانونی خواهد شد !؛راننده ای که به طور حتم برای این کار استخدام شده است و مقصر اصلی نیست.
رئیس اداره میراث فرهنگی سبزوارهمچنین تاکید کرد: این اداره پیش از این درباره حفاظت از بنا و جلوگیری از تخریب آن به مالک هشدار داده بود و پس از تخریب هم، یگان حفاظت میراث فرهنگی در همکاری با دادستانی سبزوار تحقیقات برای شناسایی تخریب کنندگان بنا را آغاز کرده است.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا دستگاههای متولی میراث فرهنگی در استان و شهرستان، شهرداری و سایر نهادهای مرتبط، پیش از وقوع تخریب از وضعیت بنا و احتمال تخریب آن اطلاع داشتهاند یا خیر؟
از سوی دیگر، با توجه به تأکید اداره میراث فرهنگی سبزوار مبنی بر این که این بنا واجد ارزش تاریخی بوده و تخریب آن غیرقانونی انجام شده است، این سئوال مطرح است که اگر بنا در نقشه لکهگذاری بافت تاریخی سبزوار بهعنوان یک لکه واجد ارزش تاریخی شناسایی شده بود، چه سازوکار حفاظتی برای جلوگیری از تخریب آن وجود داشته است و چرا این سازوکار نتوانسته مانع وقوع تخریب شود؟
شهرداری مقصر است
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره تخریب بنای موسوم به «پادگان روسها»، شهرداری سبزوار را مقصر دانست و تاکید کرد: تخریب بدون استعلام میراث فرهنگی و با چنان سرعت عجیب و غریبی انجام شده که عملاً چیزی از بنا باقی نمانده است. برای تخریب این بنا هیچ توجیهی وجود ندارد و موضوع پیگیری قضایی میشود.
علیرضا ایزدی به ایسنا گفت: واقعاً نمیدانم چه اتفاقی افتاده و نمیفهمم چگونه ممکن است چنین اتفاقی رخ دهد. سالها بود چنین موردی را ندیده بودیم که بخشی از هویت یک شهر به این شکل از بین برود.
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی اظهار داشت: سال ۱۴۰۳این بنا بهعنوان یک لکه تاریخی نشانهگذاری و ابلاغیه مرتبط با آن، با امضای وزیر میراث فرهنگی به همه دستگاهها از جمله شهرداری، ارسال و در آن تأکید شد که بنا تابع ضوابط و مقررات میراث فرهنگی است.»
وی افزود:در روند استعلام این بنا نیز کارشناسان شهرداری در گوشه نامه یادداشت کردهاند که باید از میراث فرهنگی استعلام شود. اما متاسفانه شهرداری منطقه ۲ سبزوار در نهایت بدون این که از میراث فرهنگی استعلام کند، یک هفته مهلت برای تخریب بنا داد !
ایزدی تاکید کرد: بنا را تخریب کردند، بدون این که از میراث فرهنگی استعلام کنند و متأسفانه با چنان سرعتی این کار انجام شده که چیزی از بنا باقی نمانده است. ما قطعاً موظف به شکایت از مالک هستیم و با صراحت میگویم که موضوع شهرداری نیز برای ما به هیچوجه قابل اغماض و چشمپوشی نیست. بر اساس مستندات و شواهد موجود نظیرعکسها و پلانها ، موضوع را از مجموعه قضایی پیگیری خواهیم کرد.
وی این اتفاق را «واقعیتی تلخ» دانست و گفت: باید به یک رشد و شعور فرهنگی در حوزه میراث فرهنگی برسیم. این که چرا چنین اتفاقی رخ میدهد، به نظر من دلیل دیگری جز سودجویی ندارد. فقط به این دلیل که بنا تخریب شود، جای آن آپارتمان ساخته شود، فروخته شود و از آن منفعت مالی به دست بیاید. به نظر من انگیزه دیگری برای چنین اقدامی وجود ندارد.
تبانی در کار است؟ !
حامد قربانی فرماندار سبزوار نیز گفت: بررسیهای اولیه نشان میدهد این اتفاق تحت عنوان جلوگیری از خسارت یا آسیب به شهروندان رخ داده است؛ به این صورت که مالک با سوء استفاده از غفلت کارشناسان شهرداری و بدون دریافت استعلام و مجوزهای قانونی از اداره میراث فرهنگی توسط شهرداری، اقدام به اخذ مجوز تخریب کرده است.
حامد قربانی با تأکید بر این که شهرداری مکلف بوده است پیش از هرگونه اقدامی در خصوص این بنا، مکاتبات لازم را با میراث فرهنگی انجام دهد، ادامه داد: متأسفانه با صدور مجوز تخریب بدون رعایت موازین قانونی، مالک نیز بلافاصله عملیات تخریب را آغاز کرد که خسارت وارد شده به این اثر تاریخی غیرقابل جبران است.
وی تاکید کرد: این اتفاق نشان میدهد که به نحوی تبانی در بین بوده و سوء استفاده توسط مالک یا مالکان اتفاق افتاده که موجب تخریب این بنا شده است.
ورود دادستانی به ماجرا
دادستانی سبزوار نیز از آغاز اقدامات قضایی در موضوع تخریب این بنای تاریخی خبر داد.
بر اساس اطلاعیه این مرجع قضایی، دادستان سبزوار به ماجرای تخریب «پادگان روسها» ورود قاطع کرده و عملیات تخریب متوقف شده است و آمران و عاملان تحت پیگرد قرار گرفته اند.
همچنین بر اساس این دستور، دستگاه قضایی بررسی ابعاد ماجرا، نحوه انجام عملیات و مسئولیت اشخاص دخیل در تخریب را در دستور کار قرار داده است و رسیدگی به پرونده با جدیت ادامه دارد.
شما چه نظری دارید؟